Vergi bəyannaməsini və ya vergi ödənişini gecikdirmək çox vaxt diqqətsizlikdən baş verir: müddət unudulur, sənədlər vaxtında toplanmır. Vergi Məcəlləsi belə hallar üçün aydın nəticələr müəyyən edir. Bu yazıda əsas müddətləri, gecikmə faizini və maliyyə sanksiyalarını sadə dillə izah edirik.
Vergi bəyannaməsi nə vaxt verilir?
Hər vergi növünün öz hesabat dövrü və müddəti var. Sahibkarların ən çox qarşılaşdığı müddətlər bunlardır:
| Vergi | Hesabat dövrü | Müddət |
|---|---|---|
| ƏDV | təqvim ayı | hesabat ayından sonrakı ayın 20-dək |
| Sadələşdirilmiş vergi | rüb | rübdən sonrakı ayın 20-dək (vergi də bu müddətdə ödənilir) |
| Əməkhaqqından gəlir vergisi (işəgötürən) | ay | növbəti ayın 20-dək büdcəyə köçürülür |
| Mənfəət vergisi (rezident müəssisə) | il | növbəti ilin 31 martınadək |
| Torpaq vergisi (müəssisə) | il | növbəti ilin 31 yanvarınadək |
Hüquqi əsas: Vergi Məcəlləsi, 177.2 və 178-ci (ƏDV), 221.2 və 221.3-cü (sadələşdirilmiş vergi), 150.3.1-ci (gəlir vergisi), 149.1.1 və 149.2-ci (mənfəət vergisi), 208.2-ci (torpaq vergisi) maddələr.
Bundan başqa, hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar cari vergi ödəmələrini hər rüb bitdikdən sonra 15 gün ərzində edirlər (Vergi Məcəlləsi, 151.1-ci maddə). Bu ödəmələr də vergi təqviminə daxil edilməlidir.
Bəyannamə vaxtında verilməsə: 40 manat sanksiya
Vergi hesabatı əsas olmadan müəyyən olunmuş müddətdə təqdim edilmədikdə vergi ödəyicisinə 40 manat maliyyə sanksiyası tətbiq edilir (Vergi Məcəlləsi, 57.1-ci maddə).
Bu sanksiya hesabatın vaxtında təqdim edilməməsinə görədir. Verginin özünün vaxtında ödənilməməsi isə ayrıca nəticə yaradır — gecikmə faizi. Onu növbəti bölmədə izah edirik.
Vergi gec ödənilərsə: gündəlik 0,1% faiz
Vergi və ya cari vergi ödəməsi vaxtında ödənilmədikdə, gecikdirilmiş hər gün üçün ödənilməmiş məbləğin 0,1%-i həcmində faiz hesablanır (Vergi Məcəlləsi, 59.1-ci maddə). Vergi yoxlaması ilə aşkarlanan hallarda faiz ən çox 1 il üçün hesablanır (Vergi Məcəlləsi, 59.2-ci maddə).
Sadə nümunə: 1.000 manat vergi 10 gün gec ödənilərsə, faiz 1.000 × 0,1% × 10 = 10 manat olur. Nümunə yalnız hesablama qaydasını göstərmək üçündür.
Faiz hər gün üçün hesablandığından, borc nə qədər tez ödənilsə, faiz də bir o qədər az olur.
Vergi azaldılarsa: 50% sanksiya
Hesabatda vergi məbləği azaldıldıqda və ya hesabat verilmədən vergidən yayınıldıqda, azaldılmış və ya yayındırılmış vergi məbləğinin 50%-i miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir (Vergi Məcəlləsi, 58.1-ci maddə). Qanunda bu qaydadan ayrıca istisna hal da nəzərdə tutulub (Vergi Məcəlləsi, 58.1-1-ci maddə).
Ona görə bəyannaməni yalnız vaxtında deyil, həm də dəqiq təqdim etmək vacibdir: bəyannamədəki rəqəmlər ilkin sənədlərlə — qaimələr, müqavilələr, ödəniş sənədləri ilə — üst-üstə düşməlidir.
Gecikmənin qarşısını necə almaq olar?
- Vergi təqvimini əvvəlcədən qurun: aylıq bəyannamələr üçün ayın 20-si, cari ödəmələr üçün rüb bitdikdən sonrakı 15 gün.
- İlkin sənədləri (qaimələr, müqavilələr, əməkhaqqı cədvəlləri) ay ərzində toplayın, son günə saxlamayın.
- Müddəti keçmiş borc yaranıbsa, onu tez ödəyin: faiz hər gecikən gün üçün hesablanır.
- Bəyannaməni göndərməzdən əvvəl rəqəmləri ilkin sənədlərlə bir daha tutuşdurun.
- Əməkhaqqı ödəyirsinizsə, gəlir vergisinin köçürülmə müddətini də təqvimə əlavə edin.
Qısa yekun
- ƏDV, sadələşdirilmiş vergi və əməkhaqqından gəlir vergisi üzrə əsas müddət ayın 20-sidir.
- Hesabat əsas olmadan gecikdirilərsə — 40 manat maliyyə sanksiyası (57.1-ci maddə).
- Vergi gec ödənilərsə — gecikən hər gün üçün 0,1% faiz (59.1-ci maddə).
- Vergi azaldılarsa və ya ondan yayınılarsa — 50% maliyyə sanksiyası (58.1-ci maddə).
- Vaxtında və dəqiq hesabat əlavə xərclərin qarşısını alır.
Vergi təqvimini qurmaqda və hesabatları vaxtında təqdim etməkdə köməyə ehtiyacınız varsa, WhatsApp-dan yazın: +994 77 734 10 12
📚 Mənbələr
Digər məqalələr
Mühasibat xidməti onlayn necə işləyir?
Mühasibat xidməti onlayn necə işləyir? Estavor Mühasibatın gördüyü işlər, kimlər üçün uyğun olduğu və əməkdaşlığın 4 addımı.
Yeni biznes açırsınız? VÖEN, vergi rejimi və ilk hesabatlarda dəstək
Yeni fərdi sahibkar və ya MMC-siniz? VÖEN, vergi rejiminin seçimi, ilk bəyannamələr və vergi təqvimi üzrə Estavor Mühasibatın onlayn dəstəyi.
Əməkhaqqından gəlir vergisi 2026: özəl sektor üçün dərəcələr
2026-cı ildə özəl qeyri-neft sektorunda əməkhaqqından gəlir vergisi necə hesablanır? 3%, 10%, 14% pillələri və 200 manat güzəşti.