ƏDV: dərəcə, qeydiyyat həddi və bəyannamə müddəti

Bu yazı dövriyyəsi artan kiçik və orta biznes sahibləri, fərdi sahibkarlar və mühasiblər üçündür. Aşağıda ƏDV dərəcəsini, ƏDV qeydiyyatı həddini, bəyannamə müddətini və elektron qaimə-faktura ilə bağlı bir vacib müddəti Vergi Məcəlləsinin rəsmi mətni əsasında sadə dillə izah edirik.

ƏDV dərəcəsi: 18 faiz

Sadə dillə desək, əlavə dəyər vergisi (ƏDV) satılan malların və göstərilən xidmətlərin dəyərinə əlavə olunan vergidir. Vergi Məcəlləsinin 173.1-ci maddəsinə görə, ƏDV-nin dərəcəsi hər vergi tutulan əməliyyatın və hər vergi tutulan idxalın dəyərinin 18 faizidir.

İdxal olunan mallar üzrə ƏDV-ni isə gömrük orqanları gömrük rüsumlarının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulan qaydada hesablayır və alır (Vergi Məcəlləsi, 177.4-cü maddə). Başqa sözlə, idxal ƏDV-si ilə bağlı hesablama və ödəniş gömrük orqanları vasitəsilə aparılır.

ƏDV qeydiyyatı həddi: 200.000 manat

ƏDV qeydiyyatının nə vaxt məcburi olduğu sahibkarların ən çox verdiyi suallardandır. Vergi Məcəlləsinə görə, ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200.000 manatdan artıq olan şəxs ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata dair ərizə verməyə borcludur (155.1 və 157.3.1-ci maddələr).

Ərizə müddəti: həddin keçildiyi ayın növbəti ayının 1-dən etibarən 10 gün ərzində.
Məcburi qeydiyyat tarixi: 157.3.1-ci maddəyə görə, həddin keçildiyi ayın növbəti ayının birinci günü.

Praktik məsləhət: dövriyyənizi hər ay izləyin. Həddə yaxınlaşdığınızı vaxtında görmək ərizə müddətini qaçırmamağa kömək edir.

POS-terminal dövriyyəsi və 0,5 əmsalı

Vergi Məcəlləsinin 155.1-1-ci maddəsində yeni norma var: ƏDV qeydiyyatı həddi hesablanarkən pərakəndə ticarətdə və vergi uçotunda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətlərdə POS-terminal vasitəsilə nağdsız qaydada aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyə 0,5 əmsalı ilə nəzərə alınır. Yəni belə dövriyyə hədd hesablanarkən yarı məbləğdə nəzərə alınır.

Dövlət Vergi Xidmətinin 2026-cı il dəyişikliklərinə dair sual-cavab sənədinə görə, 0,5 əmsalı 2026-cı il yanvarın 1-dən sonrakı əməliyyatlara tətbiq olunur.

ƏDV bəyannaməsi nə vaxt verilir?

Vergi Məcəlləsinin 177.2 və 178-ci maddələrinə görə, ƏDV üzrə hesabat dövrü təqvim ayıdır. Bəyannamə hər hesabat dövrü üçün, hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir. Məsələn, sentyabr ayı üzrə ƏDV bəyannaməsi oktyabrın 20-dən gec olmayaraq verilməlidir.

Vergi hesabatı əsas olmadan müəyyən olunmuş müddətdə təqdim edilmədikdə vergi ödəyicisinə 40 manat maliyyə sanksiyası tətbiq edilir (Vergi Məcəlləsi, 57.1-ci maddə). Vergi vaxtında ödənilmədikdə isə gecikdirilmiş hər gün üçün ödənilməmiş məbləğin 0,1%-i həcmində faiz hesablanır (59.1-ci maddə).

Bəyannaməni son günə saxlamamaq və sənədləri ayın əvvəlində yoxlamaq bu xərclərin qarşısını almağa kömək edir.

Elektron qaimə-faktura: 5 günlük müddət

Sənədləşmə də müəyyən müddətlərə bağlıdır. Vergi Məcəlləsinin 71-1.1.2-ci maddəsinə görə, əvvəlcədən sifariş edilməyən mallar təqdim edildikdə elektron qaimə-faktura malların təhvil verilməsini təsdiq edən sənədin verildiyi tarixdən 5 gün müddətində təqdim edilməlidir.

Digər hallar üçün 71-1.1-ci maddənin başqa bəndlərində ayrıca müddətlər nəzərdə tutulub. Ona görə öz vəziyyətinizə uyğun bəndi rəsmi mətndə yoxlamaq faydalıdır.

Əsas qaydalar bir cədvəldə

Mövzu	Qayda	Əsas (Vergi Məcəlləsi)
ƏDV dərəcəsi	Vergi tutulan əməliyyatın və idxalın dəyərinin 18%-i	173.1
İdxal üzrə ƏDV	Gömrük orqanları gömrük rüsumları üçün nəzərdə tutulan qaydada hesablayır və alır	177.4
Qeydiyyat həddi	Ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında 200.000 manatdan artıq	155.1
Qeydiyyat ərizəsi	Həddin keçildiyi ayın növbəti ayının 1-dən etibarən 10 gün ərzində	155.1, 157.3.1
POS-terminal ilə nağdsız dövriyyə (pərakəndə ticarət, vergi uçotunda olmayan şəxslərə xidmətlər)	Hədd hesablanarkən 0,5 əmsalı ilə	155.1-1
ƏDV bəyannaməsi	Hər ay, növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq	177.2, 178
E-qaimə (əvvəlcədən sifariş edilməyən mallar)	Təhvil sənədinin verildiyi tarixdən 5 gün müddətində	71-1.1.2

Qısa yekun

ƏDV dərəcəsi vergi tutulan əməliyyatın və vergi tutulan idxalın dəyərinin 18 faizidir.
Ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manatdan artıq olarsa, həddin keçildiyi ayın növbəti ayının 1-dən etibarən 10 gün ərzində ƏDV qeydiyyatı üçün ərizə verilir.
Pərakəndə ticarətdə və vergi uçotunda olmayan şəxslərə xidmətlərdə POS-terminal ilə nağdsız dövriyyə hədd hesablanarkən 0,5 əmsalı ilə nəzərə alınır.
ƏDV bəyannaməsi hər ay, hesabat ayından sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir.
Əvvəlcədən sifariş edilməyən mallar üzrə e-qaimə təhvil sənədinin verildiyi tarixdən 5 gün müddətində təqdim edilir.

ƏDV qeydiyyatı, bəyannamə və ya e-qaimə ilə bağlı sualınız varsa, WhatsApp-da yazın: +994 77 734 10 12. Estavor Mühasibat vergi və mühasibat xidmətlərini onlayn da göstərir — vəziyyətinizi rəsmi qaydalar əsasında birlikdə nəzərdən keçirək.

📚 Mənbələr

ℹ️ Bu məqalə ümumi məlumat xarakterlidir və fərdi vergi məsləhəti sayılmır. Qanunvericilik dəyişə bilər — qərar verməzdən əvvəl rəsmi mənbəni yoxlayın və ya mütəxəssislə məsləhətləşin.

Etiketlər:#ƏDV #ƏDV dərəcəsi #ƏDV qeydiyyatı #ƏDV qeydiyyatı həddi #ƏDV bəyannaməsi #ƏDV bəyannaməsi müddəti #e-qaimə #Vergi Məcəlləsi

Digər məqalələr

Mənfəət vergisi: 20% dərəcə, illik bəyannamə və cari ödəmələr

Mənfəət vergisi 20%-dir. İllik bəyannamə 31 martadək, cari ödəmələr hər rüb bitdikdən sonra 15 gün ərzində: Vergi Məcəlləsi əsasında izah.

Sadələşdirilmiş vergi: kim ödəyə bilər, dərəcələr və müddətlər

Sadələşdirilmiş vergini kim ödəyə bilər? 2%, 8% və müvəqqəti 6% dərəcə, rüblük bəyannamə müddəti — Vergi Məcəlləsi əsasında sadə izah.