Sadələşdirilmiş vergi: kim ödəyə bilər, dərəcələr və müddətlər

Bu yazı ƏDV qeydiyyatında olmayan kiçik biznes sahibləri, fərdi sahibkarlar, eləcə də ticarət və ictimai iaşə obyektlərinin sahibləri üçündür. Sadələşdirilmiş vergini kimin ödəyə biləcəyini, 2026-cı ildə tətbiq olunan dərəcələri və bəyannamə müddətini Vergi Məcəlləsinin rəsmi mətni əsasında izah edirik.

Sadələşdirilmiş vergini kim ödəyə bilər?

Sadələşdirilmiş vergi Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş xüsusi vergi rejimidir. Məcəllənin 218.1.1-ci maddəsinə görə, bu vergini aşağıdakı şərtlərə cavab verən şəxslər ödəyə bilər:

• şəxs ƏDV qeydiyyatında deyil;
• şəxsin ardıcıl 12 ayın istənilən ayında vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi (dövriyyəsi) 200.000 manat və ya ondan azdır.

Bu rejimdə ümumi dərəcə 2 faizdir (Vergi Məcəlləsi, 218.1.1 və 220.1-ci maddələr).

Bəzi fəaliyyət növləri (218.4-cü maddə) və istisnalar ayrıca tənzimlənir. Ona görə bu rejimi seçməzdən əvvəl fəaliyyət növünüzə xüsusi qayda tətbiq olunub-olunmadığını yoxlamaq vacibdir.

Ticarət və ictimai iaşə: 8 faizlik dərəcə

Vergi Məcəlləsinin 218.1.2 və 220.1-1-ci maddələrinə görə, dövriyyəsi 200.000 manatdan çox olan ticarət və ictimai iaşə subyektləri sadələşdirilmiş vergini 8 faiz dərəcə ilə ödəyə bilər. Bu imkandan istifadənin bütün şərtlərini 218.1.2-ci maddənin tam mətnində yoxlamaq lazımdır.

POS-terminal ödənişlərinə 6 faiz: müvəqqəti qayda

Eyni maddəyə (220.1-1) görə, əhaliyə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan vergitutma obyektinə 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə 6 faiz dərəcə tətbiq olunur.

Sadələşdirilmiş vergi dərəcələri bir cədvəldə

Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi: rüblük, növbəti ayın 20-dək

Vergi Məcəlləsinin 221.2 və 221.3-cü maddələrinə görə:

• sadələşdirilmiş vergi üçün hesabat dövrü rübdür;
• bəyannamə hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir;
• vergi də həmin müddətdə dövlət büdcəsinə ödənilir.

Məsələn, yanvar–mart rübü üzrə bəyannamə aprelin 20-dən gec olmayaraq verilməli, vergi də həmin müddətdə ödənilməlidir.

Gecikmənin nəticələri

• Vergi vaxtında ödənilmədikdə, gecikdirilmiş hər gün üçün ödənilməmiş məbləğin 0,1%-i həcmində faiz hesablanır (Vergi Məcəlləsi, 59.1-ci maddə).
• Vergi hesabatı əsas olmadan müəyyən olunmuş müddətdə təqdim edilmədikdə 40 manat maliyyə sanksiyası tətbiq edilir (57.1-ci maddə).

Sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üçün praktik məsləhətlər

Aşağıdakı vərdişlər həm uçotu sadələşdirir, həm də müddətləri qaçırmamağa kömək edir:

1. Dövriyyənizi hər ay izləyin: rejimin şərtləri 200.000 manatlıq həddə bağlıdır.
2. POS-terminal ilə alınan nağdsız ödənişləri, nağd satışları və digər daxilolmaları ayrıca qeyd edin.
3. Rüb bitən kimi bəyannamə üçün lazım olan məlumatları hazırlayın və son günü gözləməyin.
4. Fəaliyyət növünüz dəyişirsə və ya yeni istiqamət açırsınızsa, hansı dərəcənin tətbiq olunacağını əvvəlcədən dəqiqləşdirin.
5. Qanunvericilikdəki dəyişiklikləri izləyin: məsələn, 6 faizlik dərəcə müvəqqətidir və 2028-ci ilin sonunadək nəzərdə tutulub.

Qısa yekun

• ƏDV qeydiyyatında olmayan və ardıcıl 12 ayın istənilən ayında dövriyyəsi 200.000 manat və ondan az olan şəxslər sadələşdirilmiş vergi ödəyə bilər; ümumi dərəcə 2 faizdir.
• Dövriyyəsi 200.000 manatdan çox olan ticarət və ictimai iaşə subyektləri bu vergini 8 faizlə ödəyə bilər.
• Əhaliyə xidmətlər üzrə POS-terminal ilə nağdsız ödəmələrə 6 faizlik dərəcə müvəqqətidir: 2026-cı il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə.
• Bəyannamə rüblük, rübdən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq verilir; vergi də həmin müddətdə ödənilir.
• Bəzi fəaliyyət növləri üçün ayrıca qaydalar var, ona görə rejimi seçməzdən əvvəl rəsmi mətni yoxlayın.

Sadələşdirilmiş vergi, rejim seçimi və ya rüblük bəyannamə ilə bağlı sualınız varsa, WhatsApp-da yazın: +994 77 734 10 12. Estavor Mühasibat vergi və mühasibat xidmətlərini onlayn da göstərir — vəziyyətinizi rəsmi qaydalar əsasında birlikdə nəzərdən keçirək.

Digər məqalələr

ƏDV: dərəcə, qeydiyyat həddi və bəyannamə müddəti

ƏDV dərəcəsi 18%, ƏDV qeydiyyatı həddi 200.000 manat, bəyannamə növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq: Vergi Məcəlləsinə əsaslanan sadə izah.

Mənfəət vergisi: 20% dərəcə, illik bəyannamə və cari ödəmələr

Mənfəət vergisi 20%-dir. İllik bəyannamə 31 martadək, cari ödəmələr hər rüb bitdikdən sonra 15 gün ərzində: Vergi Məcəlləsi əsasında izah.