Bu yazı şirkət (müəssisə) sahibləri, fərdi sahibkarlar və mühasiblər üçündür. Mənfəət vergisinin dərəcəsini, illik bəyannamənin son tarixini, rüblük cari ödəmələri və gecikmənin nəticələrini Vergi Məcəlləsinin rəsmi mətni əsasında qısa və aydın izah edirik.
Mənfəət vergisinin dərəcəsi: 20 faiz
Sadə dillə, mənfəət vergisi şirkətin əldə etdiyi mənfəətdən tutulan vergidir. Hansı gəlir və xərclərin nəzərə alınacağı Vergi Məcəlləsində ayrıca qaydalarla müəyyən edilir, ona görə burada uçotun düzgün aparılması xüsusilə vacibdir.
Vergi Məcəlləsinin 105.1-ci maddəsinə görə, müəssisələrin mənfəətindən 20 faiz dərəcəsi ilə vergi tutulur.
Dividend ödənilərkən
Şirkət təsisçilərinə və ya səhmdarlarına dividend ödəyirsə, ayrıca bir qaydanı da bilmək lazımdır: rezident müəssisənin ödədiyi dividenddən ödəmə mənbəyində 5 faiz dərəcə ilə vergi tutulur (Vergi Məcəlləsi, 122.1-ci maddə). "Ödəmə mənbəyində" o deməkdir ki, vergi dividend ödənilərkən tutulur.
İllik mənfəət vergisi bəyannaməsi: 31 mart
Vergi Məcəlləsinin 149.1.1 və 149.2-ci maddələrinə görə, rezident müəssisələr illik mənfəət vergisi bəyannaməsini hesabat ilindən sonrakı ilin 31 martından gec olmayaraq vergi orqanına verirlər.
Vacib məqam: 152.1-ci maddəyə görə, illik vergi də bəyannamənin verilməsi üçün müəyyən olunmuş müddətədək ödənilməlidir. Yəni 31 mart həm bəyannamə, həm də ödəniş üçün son tarixdir.
Praktik məsləhət: ilin sonunda ilkin sənədləri, müqavilələri, bank çıxarışlarını və il ərzində edilmiş ödənişlərin təsdiqedici sənədlərini qaydaya salmaq mart ayında tələskənliyin qarşısını alır.
Cari vergi ödəmələri: hər rüb
Cari ödəmələr il ərzində rüblük edilən vergi ödənişləridir. Vergi Məcəlləsinin 151.1-ci maddəsinə görə, hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar cari vergi ödəmələrini rüb bitdikdən sonra 15 gündən gec olmayaraq dövlət büdcəsinə ödəməlidirlər.
Hər cari ödəmənin məbləği, bir qayda olaraq, əvvəlki vergi ilində hesablanmış vergi məbləğinin 1/4 (dörddə bir) hissəsini təşkil edir. 151-ci maddədə alternativ hesablama qaydası da nəzərdə tutulub; hansı qaydanın sizə uyğun olduğunu mühasibinizlə dəqiqləşdirin.
Əsas müddətlər və dərəcələr cədvəldə
| Öhdəlik | Qayda | Əsas (Vergi Məcəlləsi) |
|---|---|---|
| Mənfəət vergisinin dərəcəsi | Müəssisələrin mənfəətindən 20% | 105.1 |
| Cari ödəmələr | Hər rüb bitdikdən sonra 15 gündən gec olmayaraq; bir qayda olaraq əvvəlki ilin vergisinin 1/4 hissəsi | 151.1 |
| İllik bəyannamə (rezident müəssisələr) | Hesabat ilindən sonrakı ilin 31 martından gec olmayaraq | 149.1.1, 149.2 |
| İllik verginin ödənilməsi | Bəyannamə üçün müəyyən olunmuş müddətədək | 152.1 |
| Dividenddən vergi | 5%, ödəmə mənbəyində | 122.1 |
Gecikmənin nəticələri: faiz və maliyyə sanksiyaları
Bu qaydaları bilmək ödəniş təqvimini əvvəlcədən planlaşdırmağa kömək edir:
- Gecikmə faizi (59.1-ci maddə): vergi və ya cari vergi ödəməsi vaxtında ödənilmədikdə, gecikdirilmiş hər gün üçün ödənilməmiş məbləğin 0,1%-i həcmində faiz hesablanır. Yoxlama ilə aşkarlanan hallarda faiz ən çox 1 il üçün hesablanır (59.2-ci maddə).
- Hesabat verilmədikdə (57.1-ci maddə): vergi hesabatı əsas olmadan müəyyən olunmuş müddətdə təqdim edilmədikdə 40 manat maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.
- Vergi azaldıldıqda (58.1-ci maddə): hesabatda vergi azaldıldıqda və ya hesabat verilmədən vergidən yayınıldıqda, azaldılmış və ya yayındırılmış vergi məbləğinin 50%-i miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir. Kameral vergi yoxlaması nəticəsində hesablanmış əlavə vergi məbləği bu qaydadan istisnadır.
Qısa yekun
- Müəssisələrin mənfəətindən 20 faiz dərəcəsi ilə vergi tutulur.
- Rezident müəssisələr illik bəyannaməni hesabat ilindən sonrakı ilin 31 martından gec olmayaraq verir; vergi də bu müddətədək ödənilir.
- Cari ödəmələr hər rüb bitdikdən sonra 15 gün ərzində edilir və bir qayda olaraq əvvəlki ilin vergisinin 1/4 hissəsini təşkil edir.
- Rezident müəssisənin ödədiyi dividenddən ödəmə mənbəyində 5 faiz vergi tutulur.
- Gecikmiş ödənişə hər gün üçün 0,1% faiz hesablanır, hesabatın əsas olmadan vaxtında verilməməsinə görə isə 40 manat sanksiya tətbiq edilir.
Mənfəət vergisi, cari ödəmələr və ya illik bəyannamə ilə bağlı sualınız varsa, WhatsApp-da yazın: +994 77 734 10 12. Estavor Mühasibat vergi və mühasibat xidmətlərini onlayn da göstərir — vəziyyətinizi rəsmi qaydalar əsasında birlikdə nəzərdən keçirək.
📚 Mənbələr
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 105.1-ci maddə
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 149.1.1 və 149.2-ci maddələr
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 151.1-ci maddə
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 122.1-ci maddə
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 59.1-ci maddə
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 57.1-ci maddə
- Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi, 58.1-ci maddə
Digər məqalələr
ƏDV: dərəcə, qeydiyyat həddi və bəyannamə müddəti
ƏDV dərəcəsi 18%, ƏDV qeydiyyatı həddi 200.000 manat, bəyannamə növbəti ayın 20-dən gec olmayaraq: Vergi Məcəlləsinə əsaslanan sadə izah.
Sadələşdirilmiş vergi: kim ödəyə bilər, dərəcələr və müddətlər
Sadələşdirilmiş vergini kim ödəyə bilər? 2%, 8% və müvəqqəti 6% dərəcə, rüblük bəyannamə müddəti — Vergi Məcəlləsi əsasında sadə izah.